حمایت از گیاه درمانی در حقوق مالکیت فکری با تاکید بر کنوانسیون تنوع زیستی و پروتکل ناگویا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق عمومی و بین الملل دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی

2 دانش آموخته دکتری رشته نفت و گاز از دانشگاه تهران

چکیده

گیاه درمانی به عنوان برآیند تعامل بشر با محیط پیرامون خویش در بکارگیری گیاهان در درمان بیماری­ها از جمله دارایی­های فکری یک کشور محسوب می­گردد. با وقوع انقلاب صنعتی استفاده از داروهای گیاهی به عنوان روشی درمانی به دست فراموشی سپرده شد، لیکن با گذشت زمان و آشکار شدن مضرات داروهای شیمیایی بر بدن انسان، دیگر بار جهانیان به استفاده از خدمات طب سنتی و بکارگیری گیاه درمانی روی آوردند که این ضرورت و نیاز خود زمینه ساز وقوع سرقت زیستی و نادیده انگاشتن حق حاکمیت کشورهای فراهم کننده منابع ژنتیک و دانش سنتی گیاه درمانی نسبت به منابع موجود در قلمرو سرزمینی این کشورها شد. ظهور این مسایل موجب گردیده قانونگزاران ملی و متصدیان امر در سطح نهادهای بین­المللی برای حمایت از حقوق جوامع بومی و محلی به چاره اندیشی بپردازند. موضوع مقاله حاضر حمایت از گیاه درمانی در پرتو کنوانسیون تنوع زیستی و پروتکل ناگویا است. در سطور آتی خواهیم دید اگر چه تصویب این اسناد گامی بلند در راستای حمایت از حقوق جوامع بومی نسبت به دانش سنتی مخصوصا گیاه درمانی است، اما دارای ضعف­ها و کاستی­هایی است که از اثربخشی کامل آن می­کاهد. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Protecting Herbal Medicine in Intellectual Property Rights (Emphasizing the Convention on Biological Diversity and the Nagoya Protocol)

نویسندگان [English]

  • Mahdi Zahedi 1
  • Samira Gholamdokht 2
1 A
2 A
چکیده [English]

Herbalism as result of human being interactions with natural environment in the use of plants for treatment of diseases is a kind of intellectual property and cultural heritage that belong to the nations. With the occurrence of industrial revolution the use of herbalism had been forgotten, but after a while and revealing chemical drugs' harms, the world has returned to the use of herbalism again. This return has caused the occurrence of numerous bio-piracy and ignoring of sovereign right of nations on natural resources. So national and international legislators seek to find solutions to protect local and indigenous communities' rights regarding to herbalism and respect for sovereign right of nations to natural resources. The subject of present article is protection of herbalism in convention on biological diversity and Nagoya protocol. We will see although ratification of these international documents is a great step towards protection of local and indigenous communities' right regarding to herbalism, but has shortcomings that decrease their effectiveness.

کلیدواژه‌ها [English]

  • convention on biological diversity
  • traditional knowledge
  • herbalism
  • Nagoya protocol
  • bio-piracy